Paradoks kardiometaboliczny u kobiet | AngioExpert

Abstrakt

Technika Flow Mediated Skin Fluorescence–Post-Occlusive Reactive Hyperemia (FMSF–PORH) pokazuje, że skóra może służyć jako łatwo dostępny i czuły model do monitorowania ogólnoustrojowych zmian redoks w równowadze NADH/NAD+.

Trzy najważniejsze parametry diagnostyczne tej metody są związane z odpowiedzią organizmu na przejściowe niedokrwienie. Hyperemic Response (HRmax) charakteryzuje fazę hiperemii i odzwierciedla szybki wzrost przepływu krwi w makrokrążeniu po okluzji tętnicy ramiennej. Hypoxia Sensitivity (HS) charakteryzuje fazę reperfuzji poprzez ocenę aktywacji miogennych oscylacji mikrokrążenia. Ischemic Response (IRmax) jest związany z fazą niedokrwienia i odzwierciedla adaptację metabolizmu komórkowego do niedokrwienia.

Wszystkie trzy parametry FMSF–PORH zależą od stanu zdrowia i wieku. Różnice zależne od płci w parametrach FMSF–PORH nie są obserwowane u młodych, zdrowych osób, ale pojawiają się wraz z problemami sercowo-naczyniowymi i/lub zaawansowanym wiekiem.

Kobiety, w porównaniu z mężczyznami, mają istotnie niższy parametr IRmax, charakteryzujący regulację metaboliczną, w tym mitochondrialną. Natomiast parametr HRmax, opisujący makrokrążenie, jest u kobiet wyższy niż u mężczyzn.

Wszystkie parametry stopniowo pogarszają się wraz z wiekiem oraz problemami sercowo-naczyniowymi. Wyniki tego badania podkreślają potrzebę uwzględnienia perspektywy zależnej od płci w ocenie zdrowia naczyniowego i metabolicznego, a także potrzebę różnicowania strategii profilaktyki zdrowotnej.

Wprowadzenie

Zaburzenia metaboliczne związane z otyłością, insulinoopornością i cukrzycą mogą negatywnie wpływać na zdrowie naczyń. Ogólnoustrojowy stan zapalny oraz stres oksydacyjny są głównymi czynnikami przyczyniającymi się do rozwoju chorób kardiometabolicznych, jednak ich dokładne mechanizmy regulacyjne oraz wpływ na naczyniową sygnalizację redoks nie są w pełni poznane.

Kluczową rolę odgrywa równowaga redoks NADH/NAD+. Jej zaburzenia, czyli zbyt duża ilość NADH lub zbyt mała ilość NAD+, zakłócają produkcję energii, obronę antyoksydacyjną oraz szlaki sygnałowe, wskazując na obecność procesu chorobowego. Patologiczne znaczenie zaburzenia równowagi redoks NADH/NAD+ jest szczególnie obiecujące w diagnostyce chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy. Istnieje jednak niewiele podejść diagnostycznych opartych na ocenie równowagi redoks NADH/NAD+, a zastosowanie tej koncepcji w diagnostyce medycznej pozostaje wyzwaniem.

W ostatnim czasie opracowano nową technikę diagnostyczną o nazwie Flow Mediated Skin Fluorescence–Post-Occlusive Reactive Hyperemia (FMSF–PORH), której celem jest nieinwazyjna ocena krążenia naczyniowego i regulacji metabolicznej. Technika ta opiera się na odpowiedziach naczyniowych i metabolicznych na przejściowe niedokrwienie, mierzonych poprzez zmiany fluorescencji NADH w skórze. Liczne badania udokumentowały potencjał diagnostyczny techniki FMSF–PORH w analizie różnych chorób i zaburzeń. Dzięki tej metodzie skóra może służyć jako łatwo dostępny i czuły model do monitorowania ogólnoustrojowych zmian redoks.

Bardzo wysoka czułość techniki FMSF–PORH pozwala na precyzyjną analizę równowagi redoks NADH/NAD+. Rejestrowanie fluorescencji NADH w różnych fazach pomiaru umożliwia ilościową ocenę zarówno funkcji makrokrążenia i mikrokrążenia, czyli faz hiperemii i reperfuzji, jak również funkcji mitochondrialnej, ocenianej w fazie niedokrwienia.

Diagnostyczne zastosowanie techniki FMSF–PORH w badaniach obejmujących setki osób, zarówno zdrowych, jak i chorych, skłoniło autorów do ilościowego określenia parametrów odpowiedzialnych za funkcję naczyniową oraz metaboliczną, w tym mitochondrialną. Umożliwia to oddzielne monitorowanie stanu zdrowia naczyniowego i metabolicznego.

Powszechnie wiadomo, że krążenie naczyniowe i regulacja metaboliczna różnią się u kobiet i mężczyzn. Nasze zrozumienie tych różnic jest jednak nadal ograniczone, szczególnie w odniesieniu do funkcji mikrokrążenia i mitochondriów. Ograniczona jest również wiedza dotycząca wpływu wieku na te funkcje u kobiet w porównaniu z mężczyznami.

W niniejszym badaniu autorzy wykorzystali technikę FMSF–PORH do zbadania różnic zależnych od płci w krążeniu naczyniowym i regulacji metabolicznej w odniesieniu do wieku pacjentów z problemami sercowo-naczyniowymi.

Technika FMSF–PORH jest jedyną nieinwazyjną techniką, która umożliwia jednoczesną ocenę zarówno krążenia naczyniowego, jak i regulacji metabolicznej w ramach jednego pomiaru. Zaobserwowane różnice są wyraźne i podkreślają potrzebę uwzględnienia perspektywy zależnej od płci w ocenie zdrowia naczyniowego i metabolicznego, a także potrzebę różnicowania strategii profilaktyki zdrowotnej.

2. Metody

2.1 Metodologia FMSF–PORH

Metoda Flow Mediated Skin Fluorescence (FMSF) mierzy fluorescencję dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego w formie zredukowanej (NADH) pochodzącą z komórek tkanki skóry.

Fluorescencja skóry jest niezwykle czułym wskaźnikiem zmian w krążeniu krwi, dostarczaniu tlenu i innych składników odżywczych do komórek naskórka oraz odpowiedzi mitochondrialnej na te zmiany.

Po połączeniu tej metody z trwającą 3 minuty okluzją tętnicy ramiennej technika ta nosi nazwę Flow Mediated Skin Fluorescence–Post-Occlusive Reactive Hyperemia (FMSF–PORH). Technika FMSF–PORH została szczegółowo opisana w licznych publikacjach i nie będzie tutaj omawiana bardziej szczegółowo.

Ogólnie rzecz biorąc, technika FMSF–PORH monitoruje zmiany intensywności fluorescencji NADH ze skóry przedramienia, które są wywoływane przez zablokowanie i ponowne uwolnienie przepływu krwi w tętnicy ramiennej za pomocą mankietu okluzyjnego.

Przykładowy przebieg sygnału FMSF przedstawiono na Rycinie 1. Pomiar dzieli się na trzy fazy. Pierwsza faza obejmuje pomiar fluorescencji NADH na poziomie wyjściowym, w warunkach normoksji. Druga faza, trwająca 3 minuty, obejmuje pomiar fluorescencji NADH podczas niedokrwienia. Następnie faza hiperemii/reperfuzji rozpoczyna się poprzez gwałtowne zwolnienie ciśnienia w mankiecie okluzyjnym.

Oscylacje mikrokrążenia są widoczne zarówno na linii bazowej, jak i na linii reperfuzji. Obejmują one oscylacje miogenne w zakresie 0,052–0,15 Hz, które ulegają silnemu nasileniu pod wpływem hipoksji.

Trzy najważniejsze parametry charakteryzujące przepływ krwi w naczyniach oraz regulację metaboliczną w takich warunkach zostaną omówione w kolejnej części. Na podstawie wielu lat szeroko zakrojonych badań obejmujących dużą liczbę badanych osób ustalono odpowiednie zakresy referencyjne dla tych parametrów: Ischemic Response maximal – IRmax [%], Hyperemic Response maximal – HRmax [%] oraz Hypoxia Sensitivity – HS [a.u.].

Zakresy te obejmują wartości optymalne, akceptowalne i zaburzone oraz uwzględniają zarówno indywidualny stan zdrowia, jak i efekty związane z wiekiem, co widać w różnicach rozkładu wyników między osobami zdrowymi z grupy 1 a starszymi pacjentami z problemami sercowo-naczyniowymi z grupy 2.

2.2 Badane grupy

W analizie uwzględniono dwie grupy: Grupę 1 — zdrowych ochotników (77 osób) oraz sportowców amatorskich i wytrzymałościowych (76 osób); oraz Grupę 2 — 910 pacjentów z problemami sercowo-naczyniowymi, związanymi bezpośrednio z chorobą sercowo-naczyniową (CVD; łącznie: 475 osób, kobiety: 273, mężczyźni: 202) lub towarzyszącymi innym chorobom, w tym nadciśnieniu tętniczemu (AH; łącznie: 508 osób, kobiety: 285, mężczyźni: 223), cukrzycy typu 2 (DM2; łącznie: 273 osoby, kobiety: 120, mężczyźni: 153), owrzodzeniom żylakowym (VU; łącznie: 115 osób, kobiety: 52, mężczyźni: 63) oraz otyłości — łącznie 369 osób, w tym 221 kobiet i 148 mężczyzn.

Podgrupa mężczyzn wśród zdrowych ochotników jest istotnie większa niż grupa kobiet, ponieważ obejmuje sportowców amatorskich i profesjonalnych, którzy zostali poddani testowi wytrzymałościowemu do odmowy, niewykonywanemu u kobiet. Ponieważ po rozszerzeniu podgrupy mężczyzn nie zaobserwowano istotnych różnic, przedstawiono wyniki dla większej grupy.

Dobór dwóch kontrastujących grup — młodych, zdrowych osób oraz starszych pacjentów z problemami sercowo-naczyniowymi — pozwala wyraźnie wskazać różnice zależne od płci, które pojawiają się wraz z wiekiem i chorobami współistniejącymi, będącymi przedmiotem tego badania.

Charakterystyka obu grup została opisana we wcześniejszej publikacji, która koncentrowała się głównie na diagnostycznej roli miogennych oscylacji mikrokrążenia. Pewne różnice związane z płcią w zakresie krążenia naczyniowego i regulacji metabolicznej, powiązane ze starzeniem naczyń lub chorobą, zaobserwowano już we wcześniejszym badaniu. Tamto badanie obejmowało jednak znacznie mniejszą grupę pacjentów i nie uwzględniało grupy osób zdrowych.

2.3 Analiza statystyczna

Analizy statystyczne przeprowadzono z wykorzystaniem programu OriginPro 2024. Ponieważ analizowane wartości nie podlegały rozkładowi normalnemu, wszystkie scharakteryzowano za pomocą mediany oraz medianowego odchylenia bezwzględnego (MAD) lub rozstępu międzykwartylowego (IQR = Q3–Q1).

Porównania między dwiema niezależnymi grupami analizowano przy użyciu testu U Manna–Whitneya. Do oceny siły i kierunku korelacji między zmiennymi zastosowano współczynnik korelacji rang Spearmana. Wartość p < 0,05 uznano za istotną statystycznie.

3. Wyniki i dyskusja

3.1 Kluczowe parametry FMSF–PORH stosowane do oceny krążenia naczyniowego i regulacji metabolicznej

Stosunek NADH/NAD+ można uznać za czuły marker zmian w funkcjonowaniu mitochondriów i naczyń krwionośnych, które odpowiadają za transport tlenu oraz innych składników odżywczych do komórek.

Zmiany stosunku NADH/NAD+ ostatecznie prowadzą do nadmiernej akumulacji NADH, czyli hipoksji, lub do jego redukcji, czyli hiperoksji. Wszelkie wahania, czyli oscylacje, fluorescencji NADH odzwierciedlają zmienność dostarczania tlenu do komórek naskórka, wywołaną oscylacjami mikrokrążenia. Dlatego monitorowanie fluorescencji NADH umożliwia ocenę równowagi NADH/NAD+ w zaburzeniach wynikających z dysfunkcji krążenia naczyniowego i regulacji metabolicznej.

Zmiany bezwzględnego poziomu fluorescencji NADH, mierzone metodą FMSF–PORH, można porównywać indywidualnie, wskazując na występowanie stresu redukcyjnego towarzyszącego różnym chorobom. Stres redukcyjny wywołany intensywnym wysiłkiem fizycznym może być obserwowany jako silny wzrost fluorescencji NADH w skórze.

Sposobem przeciwdziałania takiemu stresowi redukcyjnemu może być przyjmowanie nieorganicznych azotanów NO3− lub azotanów dietetycznych, które zwiększają biodostępność tlenku azotu (NO) in vivo i przejściowo obniżają poziom bazowej fluorescencji NADH. Zdolność zwiększonej biodostępności NO do łagodzenia skutków stresu redukcyjnego była omawiana wcześniej.

Niestety bezwzględny poziom fluorescencji NADH nie może być wykorzystywany w standaryzowanej diagnostyce pacjentów ze względu na indywidualne cechy skóry, różnice w pigmentacji oraz czynniki techniczne związane z pomiarem fluorescencji. Z tego powodu niemożliwe jest ustalenie zakresów referencyjnych.

Jednak zmiany wywołane przez dobrze zdefiniowany czynnik zewnętrzny mogą stanowić diagnostyczną miarę krążenia naczyniowego i regulacji metabolicznej. Jednym z takich standaryzowanych czynników wymuszających odpowiedź mitochondrialną i naczyniową jest metoda post-occlusive reactive hyperemia (PORH), czyli reaktywnej hiperemii po okluzji, polegająca na zamknięciu przepływu w tętnicy ramiennej przez odpowiedni czas, np. 3 minuty.

Podczas gdy metoda PORH ogranicza się głównie do obserwacji zmian zachodzących podczas hiperemii i reperfuzji po okresie okluzji, technika FMSF–PORH umożliwia również monitorowanie zmian podczas samej okluzji. Pozwala to na oddzielną ocenę odpowiedzi naczyniowej i mitochondrialnej wynikającej z całkowitego zablokowania przepływu krwi.

Trzy najważniejsze parametry diagnostyczne metody FMSF–PORH są związane z odpowiedzią na okluzję. Dwa z nich, charakteryzujące okres hiperemii i reperfuzji, zostały opisane w odniesieniu do licznych chorób, szczególnie chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy.

Najważniejszym parametrem charakteryzującym okres hiperemii jest Hyperemic Response (HRmax), który stanowi miarę maksymalnego spadku fluorescencji NADH po uwolnieniu przepływu krwi w tętnicy ramiennej.

Spadek ten następuje, gdy tlen jest szybko dostarczany do komórek naskórka względem przepływu spoczynkowego, na skutek uwolnienia tlenku azotu i rozszerzenia tętnicy ramiennej. Proces ten może być skorelowany z wynikami uzyskiwanymi metodą Flow Mediated Dilation (FMD) i dotyczy głównie makrokrążenia.

Najważniejszą cechą okresu reperfuzji, rozpoczynającego się od punktu FLmin po fazie hiperemii, jest silna aktywacja oscylacji mikrokrążenia, zwłaszcza oscylacji miogennych w zakresie 0,052–0,15 Hz. Intensywność tych oscylacji miogennych określana jest jako Hypoxia Sensitivity (HS).

Ocena parametru HS, który odzwierciedla odpowiedź mikrokrążenia na hipoksję, pozwala diagnozować dysfunkcję mikrokrążenia w cukrzycy, chorobach sercowo-naczyniowych, chorobie tętnic obwodowych i nadciśnieniu tętniczym, a także oceniać tolerancję wysiłkową. Analogiczny parametr może być uzyskiwany w pomiarach metodą Laser Doppler Flowmetry (LDF).

Trzecim ważnym parametrem mierzonym techniką FMSF–PORH jest Ischemic Response (IRmax), czyli odpowiedź niedokrwienna. Parametr ten odpowiada maksymalnej zmianie fluorescencji NADH zachodzącej podczas tej fazy, zwykle po 3 minutach okluzji.

U zdrowych osób wartość ta zwykle osiąga około 15% względem fluorescencji wyjściowej, natomiast u pacjentów cierpiących na różne choroby przyjmuje zazwyczaj znacznie niższe wartości.

Kinetyka tego procesu odzwierciedla wykorzystanie resztkowego tlenu po okluzji, a także zmianę samego mechanizmu oddychania komórkowego. Obniżenie parametru IRmax może odzwierciedlać stres redukcyjny towarzyszący różnym chorobom.

Warto podkreślić, że te same czynniki, które krótkoterminowo zmniejszają lub zwiększają poziom odpowiedzi niedokrwiennej, powodują również wzrost lub spadek poziomu fluorescencji bazowej, wskazując na zmianę wydajności mitochondrialnej. Pozwala to przypisać oba te efekty reakcji mitochondrialnej.

Przebiegi FMSF–PORH typu przedstawionego na Rycinie 1A charakteryzowały prawie 70% całej analizowanej populacji, liczącej 1063 osoby.

Do dalszej analizy obie grupy, czyli grupę 1 i grupę 2, podzielono na dwie podgrupy: z IRmax > 0 — 144 z 153 osób w grupie 1 oraz 597 z 910 osób w grupie 2 — oraz z IRmax ≤ 0, obejmującą 322 osoby.

Tylko w przypadku przebiegów FMSF–PORH z IRmax > 0 wszystkie trzy parametry — IRmax, HRmax i HS — mogą być jednoznacznie określone. W przypadku przebiegów z IRmax ≤ 0 jednoznaczny pozostaje jedynie parametr HS.

Główne wyniki uzyskane dla grupy z IRmax > 0 przedstawiono w Tabeli 1 oraz na Rycinie

Tabela 1. Główne wyniki uzyskane dla badanych grup.

Grupa 1 — osoby zdrowe. Grupa 2 — pacjenci z problemami sercowo-naczyniowymi. Zmienne ciągłe przedstawiono jako medianę ± MAD, czyli medianowe odchylenie bezwzględne. W analizie statystycznej zastosowano współczynnik korelacji rang Spearmana oraz wartość p. Istotność statystyczną oznaczono jako: *p < 0,05, **p < 0,01, ***p < 0,001, ****p < 0,0001. Do porównania kobiet i mężczyzn zastosowano test U Manna–Whitneya.

Skróty: IRmax — maksymalna odpowiedź niedokrwienna; HRmax — maksymalna odpowiedź hiperemiczna; HS — wrażliwość na hipoksję.

Rozkład osób zdrowych przypisanych do odpowiednich zakresów diagnostycznych jest podobny dla wszystkich trzech parametrów. Natomiast w grupie pacjentów z problemami sercowo-naczyniowymi można zaobserwować pewne zróżnicowanie, zależne od analizowanego parametru.

We wszystkich przypadkach obserwuje się pogorszenie wyników. Świadczy o tym zmniejszenie liczby wyników optymalnych — z około 80–85% w populacji osób zdrowych do około 35–55% w starszej grupie pacjentów — na rzecz wyników przypisanych do zakresów akceptowalnych i zaburzonych.

Zaobserwowano słabą dodatnią korelację, mierzoną współczynnikiem korelacji rang Spearmana, r = 0,36; p < 0,0001, pomiędzy IRmax i HS, ponieważ oba parametry zależą od homeostazy jonów wapnia, oraz pomiędzy HRmax i HS, ponieważ oba parametry zależą od uwalniania tlenku azotu podczas hiperemii i fazy reperfuzji.

Korelacja pomiędzy IRmax i HRmax była niemal nieistotna, r = 0,19; p < 0,0001, ponieważ parametry te odnoszą się do całkowicie różnych stanów krążenia naczyniowego: całkowitego zatrzymania przepływu oraz zwiększonego przepływu krwi podczas hiperemii.

Wśród przebiegów FMSF–PORH występują również przypadki, w których odpowiedź niedokrwienna spada poniżej bazowej wartości fluorescencji NADH — w niektórych przypadkach nawet o kilka procent — niemal jak lustrzane odbicie dodatniego przebiegu sygnału. Dotyczy to podgrup z IRmax ≤ 0.

W takich przypadkach można mówić o ujemnej, nieprawidłowej odpowiedzi na okluzję, czyli istotnie upośledzonej odpowiedzi niedokrwiennej.

Chociaż mechanizmy atypowych odpowiedzi niedokrwiennych pozostają niejasne, nietypowe wzorce sygnału FMSF–PORH mogą być wynikiem zaburzonych procesów metabolicznych związanych z utratą lub zmianą funkcjonalności mitochondriów.

W grupie 910 pacjentów z problemami sercowo-naczyniowymi prawie 40% kobiet wykazywało taką nieprawidłową odpowiedź na okluzję, której towarzyszyło istotne obniżenie mikrokrążeniowej odpowiedzi na hipoksję — HS = 8,2 ± 6,3 [a.u.].

W przypadku mężczyzn jedynie około 27% osób z grupy 2 wykazywało nieprawidłową, ujemną odpowiedź na okluzję, również z istotnym statystycznie obniżeniem parametru HS — HS = 7,2 ± 5,2 [a.u.].

Nie zaobserwowano istotnej zmiany parametru HRmax, zdefiniowanego jak na Rycinie 1A, w przypadku ujemnych, nieprawidłowych odpowiedzi na okluzję.

Należy jednak zauważyć, że w przypadku przebiegów, w których okres okluzji kończy się fluorescencją znacząco poniżej wartości bazowej, spadek sygnału fluorescencji NADH wynikający ze zwiększonego przepływu krwi po usunięciu okluzji tętnicy ramiennej, czyli odpowiedź hiperemiczna, nie może być jednoznacznie zdefiniowany.

Niewielki odsetek osób z upośledzonym krążeniem naczyniowym można znaleźć również wśród osób, które nie zgłaszały problemów sercowo-naczyniowych, nawet wśród profesjonalnych sportowców wytrzymałościowych.

3.2 Różnice zależne od płci w mierzonych parametrach FMSF–PORH charakteryzujących zdrowie naczyniowe i metaboliczne

Wysoki potencjał diagnostyczny techniki FMSF–PORH, oparty na trzech kluczowych parametrach — IRmax, HRmax i HS — pozwala na precyzyjną, nieinwazyjną charakterystykę zdrowia naczyniowego i metabolicznego.

Kluczowym wyzwaniem dla czułych technik diagnostycznych jest nie tylko różnicowanie osób zdrowych i chorych, ale także monitorowanie subtelnych efektów związanych z pogarszaniem się stanu zdrowia wraz z wiekiem.

Śledzenie starzenia naczyniowego i metabolicznego, w tym mitochondrialnego, jest ważnym zagadnieniem w medycynie prewencyjnej. Powszechnie wiadomo, że oczekiwana długość życia kobiet jest wyższa niż mężczyzn, jednak nasze zrozumienie tej różnicy jest ograniczone. Dlatego autorzy postanowili zbadać różnice zależne od płci w mierzonych parametrach FMSF–PORH charakteryzujących zdrowie naczyniowe i metaboliczne.

Jak pokazano w Tabeli 1, wszystkie trzy kluczowe parametry FMSF–PORH charakteryzujące krążenie naczyniowe — HRmax i HS — oraz regulację metaboliczną — IRmax — wykazują ujemną korelację z wiekiem i problemami zdrowotnymi, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.

Co interesujące, najbardziej znacząca różnica między kobietami a mężczyznami dotyczy parametru HRmax. Spadek tego parametru, mierzony w punktach procentowych rocznie, jest znacznie wolniejszy u kobiet: −0,059 ± 0,016 pp/rok, w porównaniu z mężczyznami: −0,128 ± 0,013 pp/rok.

Różnica ta sugeruje wolniejsze starzenie się funkcji makronaczyniowej u kobiet, co jest zasadniczo zgodne z literaturą.

Jak pokazano w Tabeli 1, wśród młodych, zdrowych osób z Grupy 1 nie występują różnice między kobietami i mężczyznami w kluczowych parametrach FMSF–PORH charakteryzujących krążenie naczyniowe i regulację metaboliczną.

Uprawianie sportów wytrzymałościowych na poziomie amatorskim lub profesjonalnym nie zmienia tego wniosku. Nawet rozszerzenie analizowanej grupy o wysoko wytrenowanych mężczyzn nie pozwoliło na statystycznie istotne odróżnienie ich od zdrowych ochotniczek na podstawie parametrów FMSF–PORH.

W starszej grupie pacjentów z problemami sercowo-naczyniowymi, czyli w Grupie 2, parametr HRmax wyraźnie różnicuje kobiety i mężczyzn, wskazując na lepszą funkcję makronaczyniową u kobiet. Wynika to częściowo ze wspomnianego wcześniej wolniejszego starzenia się funkcji makronaczyniowej u kobiet.

Lepsza funkcja makronaczyniowa obserwowana u kobiet może być również związana z mniejszą sztywnością tętniczą, wynikającą z mniejszego zwapnienia ściany naczyniowej. Może to także przyczyniać się do lepszej odpowiedzi mikrokrążenia na hipoksję, wyrażonej parametrem HS, u kobiet.

W przeciwieństwie do tego, parametr IRmax w podgrupie kobiet z Grupy 2 jest znacznie niższy niż w podgrupie mężczyzn, co wskazuje na słabszą regulację metaboliczną u kobiet.

Potwierdza to również większa liczba nieprawidłowych odpowiedzi na okluzję u kobiet w grupie 910 pacjentów z problemami sercowo-naczyniowymi — prawie 40% — w porównaniu z mężczyznami, u których odsetek ten wynosił około 27%.

Różnice te są wyraźnie widoczne przy porównaniu rozkładu osób z Grupy 2 w optymalnych, akceptowalnych i zaburzonych zakresach diagnostycznych parametrów FMSF–PORH w podgrupach kobiet i mężczyzn.

Ogólny wniosek jest taki, że dysregulacja metaboliczna mierzona parametrem IRmax występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn. Wartość IRmax < 6 obserwowano u 24% kobiet i 12% mężczyzn.

Jednocześnie kobiety wykazywały znacznie lepszą funkcję naczyniową mierzoną parametrem HRmax — HRmax ≥ 15 obserwowano u 66% kobiet i 45% mężczyzn — oraz parametrem HS, gdzie HS ≥ 30 obserwowano u 41% kobiet i 33% mężczyzn.

Zaobserwowane różnice między kobietami i mężczyznami w zakresie zdrowia naczyniowego i metabolicznego są bardzo ważne i powinny być brane pod uwagę w leczeniu pacjentów. Jednak takie różnice dotyczące metabolicznego, w tym mitochondrialnego, stanu zdrowia są obecnie słabo rozpoznane.

Bardzo niskie wartości parametru IRmax mogą być powiązane z powstawaniem mleczanu, który jest uznawany za czuły marker dysregulacji metabolicznej u kobiet. Na przykład podwyższone stężenie mleczanu we krwi obserwuje się u pacjentów z cukrzycą typu 2 i metabolicznie uwarunkowaną stłuszczeniową chorobą wątroby.

Z drugiej strony wiadomo, że przeciążenie wapniem może wpływać na metabolizm mitochondrialny i być bezpośrednio związane ze zdrowiem metabolicznym. Homeostaza wapniowa mitochondriów może być silnie modulowana przez estrogen, a efekty te mogą różnicować stan zdrowia metabolicznego kobiet przed menopauzą i po menopauzie.

Zaobserwowano również podobny wpływ estrogenu na krążenie naczyniowe. Wyniki autorów wydają się zatem zgodne z literaturą.

Powyższe obserwacje dotyczące różnic zależnych od płci, szczególnie w zakresie funkcji metabolicznej, wymagają rewizji dotychczasowych podejść i założeń. Powinny także stać się podstawą do inicjowania programów badań klinicznych poświęconych lepszemu zrozumieniu tak fundamentalnych problemów zdrowotnych dotyczących starzejącej się populacji.

4. Wnioski

Technika FMSF–PORH może być z powodzeniem stosowana do identyfikacji osób z upośledzonym krążeniem naczyniowym i/lub zaburzoną regulacją metaboliczną, w tym mitochondrialną.

Monitorowanie fluorescencji NADH metodą FMSF–PORH umożliwia ocenę równowagi NADH/NAD+ w zaburzeniach wynikających z dysfunkcji krążenia naczyniowego i regulacji metabolicznej.

Chociaż próba 910 pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi w różnych kategoriach diagnostycznych jest wystarczająco duża, aby wyciągnąć pewne wnioski, grupa ta jest zbyt mała do przeprowadzenia analizy wieloczynnikowej kontrolującej nie tylko zróżnicowane rozpoznania, ale również inne aspekty zdrowia, historię choroby, jej nasilenie, sposób leczenia i inne czynniki.

Z powodu tego ograniczenia artykuł nie rozróżnia jednoznacznie wpływu starzenia i problemów zdrowotnych, lecz podkreśla różnice zależne od płci w kontekście tych czynników.

Na podstawie badania można sformułować następujące wnioski.

U młodych, zdrowych osób z Grupy 1 nie stwierdzono różnic zależnych od płci w parametrach IRmax, HRmax i HS.

U starszych pacjentów z problemami sercowo-naczyniowymi, czyli w Grupie 2, zaobserwowano statystycznie istotne różnice zależne od płci we wszystkich trzech parametrach.

Kobiety, w porównaniu z mężczyznami, miały istotnie niższy parametr IRmax, charakteryzujący regulację metaboliczną, w tym mitochondrialną.

Natomiast parametr HRmax, charakteryzujący makrokrążenie, oraz parametr HS, charakteryzujący mikrokrążenie, były wyższe u kobiet niż u mężczyzn, co może być związane z mniejszym zwapnieniem naczyń u kobiet.

Wszystkie trzy parametry — IRmax, HRmax i HS — istotnie obniżają się wraz z wiekiem i problemami zdrowotnymi. Jednak spadek parametru HRmax jest znacznie mniej wyraźny u kobiet.

Technologia AngioExpert w nieinwazyjnej ocenie zdrowia naczyniowego i metabolicznego

Urządzenie AngioExpert jest dostępne w ofercie Medim jako rozwiązanie wspierające nieinwazyjną ocenę zdrowia naczyniowego i metabolicznego. Technologia FMSF–PORH umożliwia jednoczesną analizę parametrów związanych z makrokrążeniem, mikrokrążeniem oraz odpowiedzią metaboliczną tkanek, wspierając lekarzy i specjalistów w bardziej

Śledź nasze aktualności

Zapraszamy do obserwowania profilu MEDIM na LinkedIn